Het afstudeeronderzoek gaat terug naar het begin van het ontstaan van Amerika in 1776 en loopt via de opkomst van het neoliberalistisch denken, tot aan de huidige situatie. New York is ontstaan uit de twee aparte steden New Ork en Manhattan die nog in de jaren ’20 van de vorige eeuw de strijd met elkaar aan gingen welke de beste stad zou worden. Na WO-II ontstonden de suburbs als een soort cadeau voor de veteranen die daar rustig zouden kunnen vertoeven. Mensen die zich niet een huis in de suburbs konden permitteren bleven in het stadscentrum wonen die bestond uit de voor New York zeer herkenbare typologie met grote flats (‘projects’). Daarmee ontstond er vooral werkloosheid in New Ork en werd uiteindelijk de ‘black power capital’ terwijl de rijkdom in Manhattan ontstond, een grote klassen scheiding was een feit.
Voor zijn afstudeerproject heeft Rik Thijs zich geconcentreerd op een deelgebied in het noorden van New Ork. Een merkwaardig verschijnsel dat zich daar, en op meer plaatsen in New Ork afspeelt is ‘exclusion expansion’: eerst wordt er voor gezorgd dat een bepaald deel van de stad niets meer waard is en vervolgens worden daar ontwikkelingen uitgevoerd. Zo kunnen de eerst vestigende bedrijven daar bijna gratis vestigen, en wordt er binnen een paar jaar een nieuw commercieel gebied ontwikkeld.
In het betreffende gebied was de gemeente New York op dat moment bezig met een nieuw project. Ze lieten daar sociale woningbouw ontwikkelen in de zin van hele kleine woningen, haast hutjes, die niet meer dan tien jaar meegaan omdat ze op dat moment wegrotten. Na 10 tot 15 jaar is de situatie in dat gebied zo ellendig dat de ‘social housing company’ daar niet meer gaat zitten en dan kan de gemeente daar aan de slag.
Deel 2: ‘the alternative layer’
Het deelgebied waar Rik Thijs zich voor zijn afstuderen op heft geconcentreerd wordt nu ontwikkeld als ‘Enterprise zone’ waar ‘pricecuts’ gelden voor vestigende bedrijven. Het gebied heeft een ontwikkeling gegaan zoals hierboven beschreven: eerst is het gebied in zo een conditie gebracht dat het werkelijk niets meer waard is, en vanaf toen konden bedrijven de woningen opkopen. Nu worden de rijkere omliggende gedeeltes uitgebreid en zo moet dit gebied een commerciële zone worden waar grote bedrijven zich kunnen vestigen. Deze commerciële zone beperkt zich tot een zeer geconcentreerd gedeelte, daaromheen staan alle woningen leeg of zijn kavels volledig afgesloten. Het probleem is dat met het vestigen van deze grote bedrijven, alle inkomsten uit het gebied verdwijnen, alles gaat richting Manhattan, er is dus sprake van ‘economic leakage’. Er ontstaat dus een rare situatie want, waar Rita van Rita’s Restaurant eerst eigen baas was, wordt haar pand wellicht opgekocht door een internationale hamburgermagnaat en mag ze daar voor een minimumloon achter de kassa staan. Rita zal nog steeds om de hoek wonen, maar nu in een andere omgeving dan waarvan ze heeft gedroomd.
Rik Thijs heeft als reactie op deze situatie geprobeerd iets te doen voor de mensen die er wonen. De commerciële zone komt er toch wel, en voor de mensen die er wonen wordt de situatie er niet beter op. Hij bedacht daarom de ‘alternative layer’. Naast het ontwerp moest hij nadenken over het ‘ownership’ dat wil zeggen: hoe voorkom je dat een woning na vijf jaar als nog opgekocht en gesloopt wordt.
Wat betreft het ontwerp heeft Thijs zich laten inspireren door ‘the wall’, het afstudeerproject van Rem Koolhaas: een muur heeft vaak een negatieve betekenis maar hoe kan een muur nu juist iets positiefs worden? In zijn ontwerp heeft Thijs een muur van 10 meter hoog bedacht die als het ware een middelvinger naar de stad is. De muur meandert om de betreffende woningen heen en sluit zo een ‘internal reality’. De muur zegt zoiets als: de stad kan het krijgen met zijn commerciële zone, binnenin stichten wij onze eigen samenleving.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten