Het volgende gastcollege werd gegeven door Geneviève van Helden. Zij studeerde bouwkunde aan de HTS en architectuur aan de TU/Delft. Ze is medeoprichtster van het uitstroomprofiel architectuur op Avans. Verder beheert ze de website www.vficino.nl en op tot voor kort heeft ze filosofie gestudeerd.
Voordat ik verderga wil ik graag een kanttekening zetten. Ik heb met grote belangstelling het college gevolgd echter, vond ik het jammer dat mevrouw van Helden vrij verwarrend in haar communicatie was. Daarnaast heeft ze een aanzienlijk deel van de tijd van het college naar de wand gepraat in plaats van naar het publiek. Zoals ik al zei, ik vond het een interessant college maar ik vond het soms lastig te volgen. Ik verwacht dat dit ook terug te zien is in het stuk hieronder. Veel leesplezier.
Haar college ging over bouwen in Senegal. Volgens van Helden is dit geen discursieve cultuur zoals die van ons, maar is het eerder een omarmingscultuur. Ze geeft als voorbeeld dat als je ergens in Senegal een college geeft aan mensen die je niet kent, je deze allemaal één voor één, een hand moet geven en een persoonlijk praatje houdt.
Aan aanzienlijk aantal westerlingen gaat naar een ontwikkelingsland en komen daar als antropoloog. Antropologische houding is een typisch Europese houding. Stel je komt in Senegal en je had niet verwacht dat het daar zo aan toe zou gaan. Je bent er naar toe gegaan vanuit en soort cultuur, je gaat daar helpen maar, is het niet vreemd dat je, je eigen buurman die jou hulp kan gebruiken achter laat?
Van Helden vraagt zich af waarom ze in Senegal blijven bouwen, zoals ze dat doen. Elk jaar weer worden de huizen daar geteisterd door het slechte weer, en elk jaar opnieuw worden ze weer opgebouwd.
Het verschil:
Het westen: architectuur = getal + letter. Met het getal kun je meten, met de letter kun je de wet voorschrijven (niet alleen letterlijk schrijven)
Senegal: je kunt niets zeggen en alles doen. Studenten in Senegal rekenen niet en tekenen niet.
Het is een wereldoriëntatie. Iets anders onbegrijpelijks: als je in Senegal te gast bent, dan ben je alles. De gast betekent alles. Letterlijk alles wordt aan de kant gezet voor de gast, zelfs het werk. Je komt niet op je werk en je collega's begrijpen dan want: je hebt een gast. De gast mag ook zo lang blijven als hij wil, maar zodra de gast weer weggaat mag van deze hetzelfde verwacht worden. Maar dus ook in een werksituatie werkt deze manier van leven zo. Dus als 'wij' daar komen en ons niet aanpassen, dan zou direct het hele systeem niet meer kloppen. Dat is pas een 'netwerk'maatschappij!
Even terug naar het westen. Wij beredeneren alles op een soort wiskundige manier. We beredeneren daarom ook in het platte vlak en theoretisch (wiskundig) werkt dat het beste. Maar in de realiteit, in een niet euclidische wereld, werkt deze beredenering niet volledig.
Door de manier waarop wij beredeneren komen wij tot andere oplossingen dan mensen in Senegal. Van Helden zegt hierover: ''we kunnen nooit in een zelfde soort oplossing werken als we verschillen. Iedereen denkt dat alles op zijn plek het beste is.'' Ze vervolgt: ''toen ontstond bij mij het besef dat heel architectuur niets meer voorstelt''.
Wat is Senegal eigenlijk voor plek? Senegal was ooit een Franse kolonie en van oudsher een islamitische cultuur. Mevrouw van Helden liet tijdens de presentatie een afbeelding van een jasje met gekleurde vlakken zien dat gerelateerd is aan de islamitische cultuur. In Senegal wordt met zo een jasje schijnbaar een politieke voorkeur geuit. Als buitenstaander is het bijzonder lastig om te begrijpen wat er mee gezegd wordt. Het is ook moeilijk voor te stellen dat slavernij iets is dat bij de geschiedenis hoort, stel je voor: bij jou geschiedenis. Van Helden was duidelijk over het feit dat ze moeite heeft de cultuur volledig te begrijpen. En langzaam aan is ze steeds meer gaan begrijpen. Sommige dingen moet je beseffen: ''zij hebben geen probleem met het water, ik ben degene die daar problemen mee heeft.'' En wat ze nog lastiger vindt: het verschil tussen de twee werelden en waarom.
Dan begint ze over het fenomeen bouwen, volgens Martin Heidegger: bouwen is niet een ding, het is van mensen. Het heeft te maken met 'er zijn'. Hier is goed een link te leggen met het vorige college van Michiel Smits. Hierin vroeg hij zich af of een architect, iconen (dingen) zou moeten bouwen of, dat een architect voor mensen zou moeten bouwen. Om terug te koppelen naar het vorige college, denk ik dat Michiel een sterk punt heeft doordat hij aanwezig was in Kenia wanneer hij daar iets bouwde. Dit in tegenstelling tot sterarchitecten die vanuit hun kantoor grootse ontwerpen maken, en die dus niet 'er zijn'.
Hieronder wordt verder op de kenmerken van Senegal worden in gegaan.
Politiek, wat is er in Senegal van belang binnen de politiek:
familie / natier; sociaal / liberaal; frans / privéschool
- Binnen de familie is de oudste altijd de belangrijkste
- Sinds een tijd is er ontwikkeling binnen het onderwijs gekomen: op eigen initiatief is een privéschool ontstaan. Inheemsen vonden zelf dat het beter kon en dat het beter moest, zodoende heeft deze ontwikkeling plaats gevonden.
De laatste tijd wordt met name in Dakar, veel gebouwd. Daar zit het geld, daar trekt iedereen
Geen opmerkingen:
Een reactie posten